Bestuurdersaansprakelijkheid

Algemeen
Hoewel de bestuurders en toezichthouders hun werkzaamheden zo goed mogelijk willen doen, kan er af en toe een fout gemaakt worden. Een foutje is menselijk, maar …. Het zou wel eens kunnen gaan om fouten waarvoor ze persoonlijk aansprakelijk gesteld kunnen worden.
De term bestuurdersaansprakelijkheid wordt gebruikt voor het aansprakelijk stellen van een bestuurder van een rechtspersoon ( vereniging of stichting). En rechtspersoon is in beginsel zelf aansprakelijk voor zijn schulden, doch in enkele gevallen kan ook degene die namens de rechtspersoon heeft gehandeld voor de schuld aansprakelijk worden gesteld. De belangrijkste reden om een bestuurder hoofdelijk aansprakelijk te stellen is op basis van onbehoorlijk bestuur.

Er zijn drie situaties voor bestuurders aansprakelijkheid te onderscheiden:
- Aansprakelijkheid van de bestuurder tegenover de vereniging/stichting.
- Aansprakelijkheid van de bestuurder tegenover derden.
- Aansprakelijkheid op grond van de anti-misbruik wetgeving.
Op grond van artikel 2:9 Burgerlijk Wetboek is een bestuurder tegenover de rechtspersoon verplicht tot een behoorlijke vulling van de hem opgedragen taak. Betreft het een taak die aan twee of meer bestuurders is opgedragen, dan is ieder van hen aansprakelijk voor de tekortkoming, tenzij deze niet aan hem is te wijten en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen daarvan af te wenden.
Met de aansprakelijkheidsverzekering voor bestuurders en toezichthouders voorkomt u dat deze mensen persoonlijk te maken krijgen met claims, proceskosten enz.
De bestuursaansprakelijkheid binnen uw vereniging is een niet te onderschatten risico. Binnen uw sportvereniging nemen bestuurders regelmatig besluiten. Deze hebben niet alleen gevolgen voor het reilen en zeilen van de vereniging: ze kunnen ook – soms onvoorspelbare- consequenties hebben voor de bestuursleden afzonderlijk.

Bestuurders;
Wie vallen onder het bedgrip bestuurder?
Dat zijn zowel de huidige bestuurders als de ex-bestuurders. Beide kunnen voor in hun bestuursperiode genomen beslissingen aansprakelijk gesteld worden. Verder vallen onder het begrip bestuurder ook beleidsbepalers. Dat zijn mensen die niet in het bestuur zitten of hebben gezeten, maar op de achtergrond zoveel invloed op het bestuur hebben dat het bestuur doet wat zij adviseren, zoals een directeur.

Waaraan moeten bestuurders zich houden?
Voor bestuursleden geldt dat ze over voldoende kwaliteiten moeten beschikken; ze moeten hun taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden kennen. Laat nieuwe bestuursleden daarom tekenen voor ontvangst van de statuten en huishoudelijk reglement, dan weet u als bestuurder dat hij/zij deze gehad heeft en dat hij/zij op de hoogte kan zijn van de inhoud van de statuten en het huishoudelijk reglement.

Onderneem de volgende acties om te voorkomen dat u aansprakelijk wordt gesteld:
- Zorg dat de rechtspersoon staat ingeschreven bij de Kamer van Koophandel en dat de statuten in een notariële acte zijn vastgelegd.
- Maak omschrijvingen van bestuurstaken en –bevoegdheden. Leg de procuratie vast. Beschrijf procedures voor het doen van uitgaven, de takenbevoegdheid, het kasbeheer en budgetbeheer.
- Maak onderscheid tussen uitvoering en controle ( de penningmeester mag niet zelf in de kascommissie zitten).
- Maak jaarverslagen ( financieel en bestuurlijk) en laat de Algemene Ledenvergadering deze goedkeuren en tekenen.
- Maak een begroting en laat deze goedkeuren door de Algemene Ledenvergadering. Vraag voor bijzondere uitgaven specifiek de goedkeuring van de ledenvergadering.
- Bij bijzondere activiteiten de deelnemers of de ouders daarvoor laten tekenen dat ze akkoord gaan ( bv dat hun kinderen meegaan).
- Maak notulen van vergaderingen en laat deze tekenen.
- Dechargeren van het totaalbeleid, dus niet alleen de penningmeester maar ook het beleid van het gehele bestuur.

Aansprakelijkheid:
Wanneer bent u aansprakelijk?
Iedere bestuurder van een rechtspersoon is hoofdelijk aansprakelijk:
- Wanneer de rechtspersoon niet is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel.
- De statuten van de vereniging niet in een notariële akte zijn vastgelegd.
- Als er sprake is van kennelijk onbehoorlijk bestuur naar redelijkheid en billijkheid, dat wil zeggen volgens fatsoensnormen zoals die NU door de rechter worden ingeschat.
Aansprakelijkheid; wat is kennelijk onbehoorlijk bestuur?
- Het opzettelijk verwaarlozen van verplichtingen, bijvoorbeeld niet betalen van rekeningen.
- Uit onachtzaamheid verwaarlozen omdat met geen zin heeft of zaken vergeet.
- Het aangaan van financiële verplichtingen zonder behoorlijke voorbereidingen.

Voorbeeld:
Als u een aannemer opdracht geeft om een nieuw clubhuis te bouwen zonder dat u uitgezocht heeft hoeveel gaat kosten, hoe u de bouw gaat financieren of hoe u dat gaat aflossen. Deze zaken moeten van tevoren op papier staan.
- Het niet verschaffen van informatie. Niet alleen als u informatie achterhoudt voor uw leden, maar ook aan de belasting, uw crediteuren.

Voorbeeld:
Als u de rekening niet kunt betalen, moet u dat laten weten. Als u dat niet laat weten, is er sprake van kennelijk onbehoorlijk bestuur.
Verwaarlozing van kredietbewaking. Daarvan is sprake als u niet kijkt hoe het met de uitgaven staat en dan toch maar weer de volgende aankoop doet.
- Het niet tijdig indekken tegen voorzienbare risico’s. Dat betekent wanneer een vereniging of stichting een evenement ( mee) gaat organiseren, zij zich vooraf voor de extra uitgaven moet indekken of niet meedoen. De vereniging kan niet achteraf zeggen: “Ik zit dik in de rode cijfers omdat ik het evenement moest organiseren “.
- Het nalaten van controle op de kredietwaardigheid van contractpartners. Als een sponsor u wilt sponsoren voor € 10.000 en u komt in de financiële problemen omdat u direct na die toezegging op voorhand allerlei uitgaven deed zonder gecontroleerd te hebben of deze sponsor wel kredietwaardig is, is er ook sprake van kennelijk onbehoorlijk bestuur.
- Onvoldoende kwaliteit van bestuurders. Als u iemand als penningmeester in het bestuur opneemt zonder dat deze persoon over voldoende bekwaamheden beschikt voor zo’n functie en er komt financiële wanorde uit voort, dan zal de rechter u aansprakelijk ( kunnen) stellen op grond van kennelijk onbehoorlijk bestuur.
- En als laatste de meldingsplicht. U MOET een schuld, al dan niet verwijtbaar, melden aan het hoogste orgaan binnen uw organisatie. Bij verenigingen is dat de Algemene Vergadering. Het gaat hierbij om schulden van € 10.000 en meer. Verder moet u het melden, indien van toepassing, aan de belastingdienst, de premieheffende instanties, de pensioenfondsen en de schuldeisers.

Aansprakelijkheid en meer ……
Ook op het gebied van algemene aansprakelijkheid doet een vereniging er goed aaneen verzekering te sluiten. Stel één van uw leden raakt tijdens het sporten geblesseerd. Of er gebeurt op weg naar een wedstrijd een ongeluk met de spelersbus. Weet uw vereniging hoe het dan met de aansprakelijkheid geregeld is, zowel richting uw leden als de vrijwilligers?
En, heeft u wel eens nagedacht over een ongevallenverzekering? Een ongeluk zit immers in een klein hoekje. U moet er toch niet aan denken dat één van uw leden of vrijwilligers tijdens het sporten of het verrichten van een activiteit voor de vereniging, wegvalt of ( blijvend) letsel oploopt.

Onderzoek.
Uit onderzoek is gebleken dat bij 83 van de 100 sportverenigingen geen enkele vorm van bestuurdersaansprakelijkheid verzekerd is. De meeste besturen gaan er van uit dat zij via de bond collectief verzekerd waren.

Verzekering.
Er bestaan aansprakelijkheidsverzekeringen die het schadevergoedingsbedrag verzekeren dat betaald moet als gevolg van een rechterlijke uitspraak, arbitrale beslissing.

Bron: www.aon.nl; www.digisport.nl; www.vrijwilligerswerk.nl

Contactpersoon:
Paul Bollen
072-5272675
pbollen@sportbureau-alkmaar.nl